The art of writing - Chad Harbach: een absolute natural

Als Hollands meisje met een middelmatige belangstelling voor het bekijken van sport is een 500 pagina's dikke Amerikaanse roman over honkbal nou niet iets om meteen mee naar huis te nemen. Maar goed, na het behalen van de wereldtitel afgelopen jaar zou honkbal hier ook weleens door kunnen breken. Wat voorlopen op de sporttrends kan geen kwaad. Verder was er in een korte tijd zo veel positieve berichtgeving over 'The art of fielding - of in vertaling 'De kunst van het veldspel' - dat ik het wel een kans moest geven.

Gelukkig is Chad Harbach's 'The art of fielding' een boek dat over meer gaat dan honkbal. En zijn de stukken die wel puur over de sport gaan zo intens dat eenieder ook daar van zal genieten en in zijn eigen lijf het verlangen naar die controle, die beweging zal voelen. Ook als je niet alle (Amerikaanse) honkbaltermen kent. Sterker nog, ik weet de vertaling van veel van de termen nog steeds niet….De vertelwijze sprak voor zich.

De spil van het boek is Henry Skrimshander. Een onooglijke, tengere jongen, uit een middenklasse gezin met een bekrompen vader en een weinig spannend toekomstperspectief. Zijn dromen en dagen vult hij met honkballen. Wanneer hij dat niet doet leest hij in 'The art of fielding', van zijn held Aparicio, net als Henry shortstop. Zijn mentaliteit op het veld (of the diamond) en de technische kneepjes haalt hij uit dit boek.

Henry's toekomst neemt een andere wending als Mike Schwartz hem ziet spelen. Schwartz, zelf niet veel ouder dan Henry, ziet potentie in hem en weet iedereen om hem heen ervan te overtuigen dat Henry op Westish College honkbal moet komen spelen.

In nog geen vijftig bladzijden schetst Harbach zowel Henry's als Schwartz' totaal verschillende karakters en de onderliggende verhoudingen. Schwartz is groot en ondernemend, Henry klein en afwachtend maar wel degene die voortdurend in het middelpunt staat. Schwartz neemt Henry onder zijn hoede en drilt hem tot een sportmachine. Levend voor het honkbal, controle over zijn lichaam, maar geen controle over zijn persoonlijkheid, alleen binnen honkbal is Henry iets: een groot talent. Daarbuiten stelt hij niet zoveel voor en weet hij ook niet wat of wie hij kan zijn.

Ondertussen leren we ook Henry's homoseksuele kamergenoot Owen Dunne, universiteitsdirecteur Guert Affenlight en zijn dochter Pella goed kennen. Hun levens zijn natuurlijk al verweven met dat van Henry en Schwartz, maar als Henry één fout maakt op het honkbalveld, raken ze onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De duidelijk Amerikaanse, Hollywood-thematiek die dit boek in zich draagt: het universiteitsleven met de coole senior en de jongere sukkel, honkbal, sociaal ongeaccepteerde liefde, persoonlijke ontwikkeling, weet Harbach naar een hoger niveau te tillen, een meer realistisch niveau dan dat van de gemiddelde Hollywoodfilm.

Het boek leest als een trein. Het taalgebruik is helder maar door de hoge mate van intertekstualiteit en de intelligentie van de meeste personages is het niet simpel. De personages zijn scherp van de tongriem gesneden en geven het boek zo lucht en humor. De verhouding tussen 'gewoon doen' en er over nadenken, wordt in dit boek op scherp gesteld. Wanneer valt het de ander te verwijten dat jij jezelf opoffert. En het uiterste van je lichaam vergen voor de sport, waarom is dat wel acceptabel en in andere situaties niet. Nooit gedacht dat honkbal mensen zo over zichzelf en zijn plek in de groep kan laten nadenken.

(Marieke de Groot)