Jón Kalman Stefánsson: Het verdriet van de Engelen; € 21,95

Twee jaar geleden heb ik een rondreis door IJsland gemaakt. Ik viel van de ene verbazing in de andere en begon me steeds meer dingen af te vragen over het leven van de IJslanders. Het landschap, klimaat en de ligging in zee zijn zo vervreemdend en mysterieus dat het geen wonder is dat in zo'n land verhalen ontstaan over ontstaan over trollen, reuzen, sneeuwkoningen en andere wonderlijke wezens en verschijnselen. Terug in Nederland las ik het ene boek na het andere van de IJslander Halldor Laxness. Vooral van Onafhankelijke Mensen, heb ik gesmuld en al lezend kreeg ik er meer zicht op het doen, denken en laten van de IJslanders .

Bij Pantheon boekhandel zag ik Het verdriet van de Engelen.  Weer een boek dat in IJsland speelt. Het boek vertelt het verhaal van een weesjongen die terecht komt bij twee pensionhoudsters. Er gaat een nieuwe wereld voor hem open. Hij ontdekt de magie van de taal en de aantrekkingskracht van vrouwen. Na drie weken sturen de vrouwen hem op stap met een postbode die hartje winter in ver afgelegen streken post moet bezorgen. De postbode is bang voor water en boten. De jongen moet hem bijstaan tijdens de reis. Beide hoofdpersonages zijn tegenpolen van elkaar. De één een ruwe, gesloten man, de ander een gevoelige, dromerige jongen.

De titel van het boek is een metafoor voor sneeuw. Als het sneeuwt hebben de engelen verdriet. Als lezer maak je de tocht van begin tot het einde mee. Met de hoofdpersonen ploeter je bladzij na bladzij door de sneeuw, terwijl de storm om je oren fluit en je ledematen stijf van de kou worden. Je voelt de ontberingen, de spanning tussen de beide mannen; de opluchting als ze elkaar iets nader lijken te komen. Je kunt je inleven in de visioenen die door de dodelijke vermoeidheid worden opgeroepen (of zijn het hallucinaties, of misschien echt spoken)? Je voelt je opgelucht als ze onderdak vinden in een schamel huis en beschaamd als je merkt dat ze te eten krijgen van mensen die zelf niet genoeg hebben. De postbode is dagenlang op weg met nieuws dat met elke stap ouder wordt.

De schrijver, Jón Kalman Stefánsson, bedient zich van mooie taal: “Overal ligt de aarde onder een dikke laag van het verdriet van de engelen, nergens een plekje voor het vee (...)de dieren loeien en blaten om een beter leven, maar de wolken zijn massief en geen enkel geluid dringt tot de hemel door." In het hoofd van de jongen ontstaan originele, filosofische en poëtische gedachten, bijv."Degene die pen en papier bezit, heeft de mogelijkheid de wereld te veranderen." Een vrouw die kijkt met "haar ogen vol verdronken mannen".

Mijn advies: lees, geniet van de taal en kleed je goed aan als je met de mannen de hoogvlakten en fjorden bereist. 

(Riet Engel)